ДОНИШГОҲИ АГРАРИИ ТОҶИКИСТОН БА НОМИ ШИРИНШОҲ ШОТЕМУР
Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур яке аз донишгоҳҳои пешбари Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, барои комплекси агросаноатии кишвар кадрҳои баландихтисос тайёр мекунад. Ҳадафи мутобиқсозии кадрҳо бо саноат, бо назардошти тақсимоти минтақавии бахшҳои кишоварзӣ дар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ, зарурати таъсиси донишгоҳҳои махсусгардонидашударо барои тайёр кардани мутахассисон дар соҳаҳои мушаххастар ба миён овард. Ин боис шуд, ки соли 1931 Институти меваю сабзавоти Осиёи Марказӣ дар асоси факултаи кишоварзии Донишгоҳи давлатии Осиёи Марказӣ ва ҷойгиршавии он дар Хуҷанд таъсис дода шавад. Қарор дар бораи ҷойгир кардани донишгоҳ дар Хуҷанд ба он асос ёфта буд, ки ноҳияи Хуҷанд минтақаи асосии боғдории ҷумҳурӣ ва пойгоҳи умедбахши саноати консервабарории рушдёбандаи Тоҷикистон буд. Дар асоси ин, ба институт супориш дода шуд, ки соли 1931 фаъолияти худро васеъ кунад, ки аз панҷ кафедра иборат буд: меваю сабзавот, токпарварӣ, ҳифзи растаниҳои боғӣ ва ташкили кишоварзии калонҳаҷми меваю сабзавот. Дар он замон, институт аз 13 кафедраи махсус иборат буд, ки дар онҳо 205 донишҷӯ ва 336 донишҷӯи факултети коргарӣ таълим медоданд. Баъдтар институт дар Душанбе ҷойгир шуд. Соли 1934, институт бо назардошти дастовардҳои илмӣ, педагогӣ ва тадқиқотии он, инчунин тайёр кардани мутахассисони соҳибихтисос дар соҳаи кишоварзӣ, аз нав ташкил карда шуд ва ба Институти кишоварзии Тоҷикистон номгузорӣ шуд. Соли 1992, бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, институт мақоми донишгоҳӣ гирифт ва бо номи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон маъруф шуд (Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 августи соли 1992, № 311, Душанбе). Соли 2009, ба шарафи Қаҳрамони Тоҷикистон, Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шотемур номгузорӣ шуд. Дар тӯли 88 соли фаъолияти худ, донишгоҳ 53510 мутахассиси баландихтисосро тайёр кардааст, ки 70 фоизи онҳо дар солҳои истиқлолияти Тоҷикистон хатм карда, на танҳо дар дохили кишвар, балки дар хориҷа низ кор кардаанд. Айни замон, дар донишгоҳ 10,080 донишҷӯ дар 46 ихтисос таҳсил мекунанд. Дар 13 бинои таълимии донишгоҳ 10 факултет, 50 кафедра, 210 синфхона, 67 лабораторияи таълимӣ ва тадқиқотӣ, 15 маркази компютерӣ, се маркази интернетӣ, як институти тадқиқотии биотехнология, як маркази такмили ихтисоси коргарони кишоварзӣ ва ду хоҷагии таълимӣ ва истеҳсолӣ ҷойгиранд: дар ноҳияҳои Ҳисор ва Ёвон. Дар донишгоҳ беш аз 454 нафар омӯзгорон, аз ҷумла муаллимони ғайриштатӣ, дарс медиҳанд, аз ҷумла шаш академики Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тотористон, шаш узви вобаста, 46 доктори илм, 52 профессор, 145 номзади илм ва дотсент, инчунин 260 омӯзгор. Айни замон Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон маркази тадқиқоти тайёр кардани кадрҳои баландихтисос дар комплекси агросаноатӣ мебошад, ки таърихи он бо рушди кишоварзӣ дар ҷумҳурӣ зич алоқаманд аст. Дар натиҷа, донишгоҳ на танҳо дар дохили ИДМ, балки берун аз он низ эътироф шудааст. Дар соли 2003, Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур барои саҳми барҷаста дар сифат ва бартарӣ ба ҷоизаи байналмилалии "Даврони сифат" сазовор дониста шуд. Донишгоҳи давлатии Техникии Аврупо ба номи Ш.Шотемур узви шабакаи донишгоҳҳои Авруосиё-Атлантикӣ ва инчунин узви Иттиҳоди донишгоҳҳои махсуси Чин ва Осиёи Марказӣ мебошад. Дар моҳи марти соли 2017, бо пешниҳоди Кумитаи байналмилалии номзадҳо СОКРАТ, Академияи Оксфорди Англия ба Донишгоҳи давлатии Техникии Аврупо ба Ш.Шотемур унвони фахрии "БЕҲТАРИН ДОНИШГОҲИ СОЛ"-ро барои рушди босамари муносибатҳои байналмилалӣ дод. 26 апрели соли 2017, барои саҳми арзишмандаш дар ихтироот ва навоварӣ, донишгоҳ бо нишони фахрии Муассисаи давлатии "Маркази миллии патентҳо ва иттилоот"-и Вазорати рушди иқтисодӣ ва тиҷорати Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шуд. Роҳбарияти донишгоҳ ба тадқиқот ва татбиқи самараноки он дар истеҳсолот таваҷҷӯҳи зиёд зоҳир мекунад. Мавзӯъҳои тадқиқот масъалаҳои муҳим ва фаврии комплекси агросаноатӣ мебошанд. Донишгоҳ ифтихор дорад, ки натиҷаҳои кори олимони он шаҳодатномаҳои муаллифӣ, патентҳо, ихтироот ва ғайраро дар бар мегиранд. Дар тӯли 10 соли охир шумораи онҳо қариб ба 80 расидааст. Донишгоҳ панҷ шӯрои диссертатсионӣ дар 10 ихтисос барои ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ фаъолият мекунад, ки чортои онҳо шӯрои миллӣ мебошанд. Қобили зикр аст, ки дар соли 2019 дар назди шӯрои диссертатсионӣ 34 кори илмӣ ҳимоя карда шуданд, ки 11-тои онҳо аз Донишгоҳи аграрӣ буданд. Яке аз самтҳои асосии стратегияи донишгоҳ ҳамкории зич ва ҷалби фаъоли мутахассисон аз донишгоҳҳои шарики байналмилалӣ мебошад, ки ҳадафи он беҳтар кардани тахассуси устодони донишгоҳ, мубодилаи таҷриба ва дастовардҳои илмӣ ва илмӣ ва мутобиқ кардани барномаҳои таълимӣ бо стандартҳои байналмилалии таълимӣ мебошад. Ҳамин тариқ, донишгоҳи мо бо 130 донишгоҳ аз 26 кишвар ва 19 созмони байналмилалӣ робитаҳои зич дорад. Донишҷӯён инчунин дар донишгоҳи мо таҳсил мегиранд.